ΧΕΙΛΑΚΟΣ ΓΡΗΓΟΡΙΟΣ
Άρθρα
«Γιατρέ νομίζω οτι ξεχνώ». Είναι σοβαρό; Πότε τα προβλήματα μνήμης πρέπει να μας ανησυχούν;
Μεγαλώνοντας διαπιστώνουμε οτι ξεχνάμε που βάλαμε τα κλειδιά μας, ή το όνομα κάποιου προσώπου που πρόσφατα γνωρίσαμε. Όταν είμαστε νεότεροι αυτό δεν μας ανησυχεί μια και δεν γίνεται συχνά ή δεν του δίνουμε ιδιαίτερη σημασία. Τα σποραδικά αυτά προβλήματα μνήμης δεν είναι υποχρεωτικά ανησυχητικά.
Η φυσιολογική γήρανση του εγκεφάλου θα σημάνει και μεταβολές στην μνημονική ικανότητα μας, αλλά υπάρχουν διαφορές μεταξύ των αναμενόμενων αλλαγών στην μνήμη λόγω ηλικίας και της σημαντικής έκπτωσης των ικανοτήτων απομνημόνευσης μας που μπορεί να υποδηλώνουν σοβαρή διαταραχή.
Οι αλλαγές στη μνήμη μας που συνειδητοποιούμε όσο μεγαλώνουμε, μπορεί μεν να μας απογοητεύουν ή καμιά φορά να μας τρομάζουν, αλλά είναι φαινόμενο της φυσιολογικής γήρανσης και δεν σημαίνει ότι θα οδηγήσουν υποχρεωτικά σε κάποια μορφή άνοιας. Εξάλλου με την ηλικία δυσκολεύει η μάθηση καινούργιων πληροφοριών και ανάπτυξη καινούργιων ικανοτήτων, πράγμα που το έχουμε γενικά αποδεχθεί χωρίς να μας φοβίζει ιδιαίτερα.
Ανησυχητικά σημεία να αναζητήσουμε βοήθεια είναι η διαταραχή στη μνήμη να είναι μόνιμη, να συνδυάζεται με μείωση των καθημερινών δραστηριοτήτων, ελαττωμένη λήψη αποφάσεων και διαταραχή στη σκέψη. Συνήθως αυτή η διαδικασία της σοβαρής έκπτωσης μνήμης είναι ύπουλη και όχι άμεσα συνειδητή από τους ίδιους τους ασθενείς.
Η κατάθλιψη και οι αγχώδεις διαταραχές είναι η πιο συχνές αιτίες που αποσυντονίζουν την μνημονική διαδικασία και πρέπει να αξιολογηθούν πρώτα, ιδιαίτερα σε μέσης ηλικίας ανθρώπους που δυσκολεύονται να θυμηθούν.
Η απώλεια της μνήμης μας δεν είναι μια αναπόφευκτη λόγω ηλικίας κατάσταση. Η μνήμη μας όπως και η μυϊκή μας αντοχή, χρειάζεται εξάσκηση για να διατηρηθεί και μάλιστα σε κάθε ηλικία. Αν συνδυάσουμε την καλή ψυχική και κοινωνική μας κατάσταση με τη διατήρηση ενός καλού επιπέδου υγείας, θα απομακρύνουμε σημαντικά τη πιθανότητα να εκδηλώσουμε κάποια μορφή άνοιας.
Διατροφή και κεφαλαλγία
Ο πονοκέφαλος είναι ένα από τα συχνότερα συμπτώματα που θα βιώσει σχεδόν με βεβαιότητα στη ζωή του καθένας από εμάς. Η κεφαλαλγία μπορεί να έχει διάφορες μορφές με πιο συχνές αυτές της κεφαλαλγίας τάσεως και της ημικρανίας. Και οι δύο μορφές έχουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά αλλά επηρεάζονται σημαντικά από το είδος και τον τρόπο διατροφής μας.
Η ακατάστατη λήψη γευμάτων, η παράλειψη σημαντικών γευμάτων όπως το πρωινό αλλά και το μεσημεριανό, μπορούν να προκαλέσουν κεφαλαλγία, να αυξήσουν την έντασή της ή και τη συχνότητα εμφάνισής της.
Μεγάλη αξία έχει δοθεί τα τελευταία χρόνια στην δυσανεξία που εμφανίζεται σε διάφορες τροφές η οποία μπορεί να εκδηλώνεται σαν κεφαλαλγία. Αξίζει να μελετηθεί το «προφίλ» τροφικής δυσανεξίας σε κάθε ασθενή με ανθεκτικούς πονοκεφάλους (τάσεως ή ημικρανίες) με ειδικές εξετάσεις αίματος και λεπτομερή λήψη ιστορικού.
Η κατανάλωση τροφών με ειδικά χαρακτηριστικά που αποτελούν «εξαίρεση» στις διατροφικές μας συνήθειες μπορούν να προκαλέσουν, σε συνδυασμό με την γενετική προδιάθεσή μας, πονοκεφάλους (συνήθως ημικρανία). Καπνιστές τροφές, γλυκά με τεχνητές χρωστικές, καυτερά φαγητά συμπεριλαμβάνονται σε αυτές.
Η λεπτομερής μελέτη των διατροφικών συνηθειών των ασθενών με κεφαλαλγία μπορεί να αλλάξει τη θεραπευτική στρατηγική στην αντιμετώπισή της και να μειώσει την ανάγκη χορήγησης φαρμάκων.
Τι είναι οι βιορυθμοί και πως καθορίζουν πολλές νευρολογικές παθήσεις;
Όλα τα έμβια όντα ακολουθούν συγκεκριμένη αλληλουχία λειτουργιών βασισμένη στις εναλλαγές του περιβάλλοντος. Τέτοιες εναλλαγές είναι η μέρα και η νύχτα, οι εποχές του χρόνου, και κατ’ επέκταση η θερμοκρασία, η υγρασία, το περιβάλλον το φως κλπ. Αυτός ο συντονισμός του οργανισμού με το περιβάλλον του, καθορίζει και τους βιορυθμούς μας.
Οι κιρκάρδιοι ρυθμοί είναι από τους πιο μελετημένους βιορυθμούς και αφορούν την προσαρμογή του σώματος στην εναλλαγή μέρας και νύχτας και με επιρροή σε σχεδόν κάθε λειτουργικό σύστημα του σώματος μας: τον εγκέφαλο, την καρδιά, τους νεφρούς, το πεπτικό, το αναπνευστικό σύστημα. Ο εγκέφαλος αγαπά την ρουτίνα το σταθερό πρόγραμμα των βασικών λειτουργιών.
Πολλές νευρολογικές καταστάσεις επηρεάζονται σημαντικά από τους ακατάστατους βιορυθμούς. Η συγκέντρωση και η μνήμη μας είναι στενά συνδεδεμένη με αυτούς, οι πονοκέφαλοι και κυρίως η ημικρανία επιδεινώνονται σε ασθενείς με ασταθή καθημερινά προγράμματα. Οι αυτοάνοσες παθήσεις και πιο ειδικά για την νευρολογία η Πολλαπλή Σκλήρυνση, έχουν καλύτερη πορεία όταν οι ασθενείς έχουν σταθερά ημερήσια προγράμματα στις βασικές τους λειτουργίες. Η χρόνια παραμέληση καθημερινού προγράμματος μπορεί να αυξήσει τα επίπεδα άγχους και να οδηγήσει σε εκφυλιστικά νοσήματα του εγκεφάλου όπως η νόσος του Πάρκινσον και η νόσος Αλτσχάιμερ.
Οι φαρμακευτικές αγωγές που δίδονται σε πολλές νευρολογικές παθήσεις είναι αποτελεσματικότερες όταν οι ασθενείς ακολουθούν όχι μόνο σωστά ωράρια δόσεων των φαρμάκων, αλλά και σταθερά προγράμματα που δεν έρχονται σε αντίθεση με τους βιορυθμούς τους.
Το Σύνδρομο Ανήσυχων Άκρων και η ποιότητα του ύπνου
Το Σύνδρομο Ανήσυχων Άκρων (Restless Leg Syndrome, RLS) είναι μια κατάσταση στην οποία ο ασθενής νιώθει μια ακατανίκητη τάση να κινεί τα πόδια του. Αυτό μπορεί να συμβαίνει πιο συχνά τις νυχτερινές ώρες με βελτίωση των συμπτωμάτων όταν ο ασθενείς περπατά και κινείται. Μπορεί να εμφανιστεί και σε νεότερους αλλά γίνεται συχνότερο στη μέση και μεγαλύτερη ηλικία.
Συχνά διαταράσσει τον ύπνο αλλά και την ποιότητα ζωής των ασθενών. Τα συμπτώματα του αφορούν αίσθημα καψίματος, σφυγμού, ηλεκτρισμού, μετακινούμενης δυσαισθησίας στα κάτω άκρα, κράμπας ακόμα και κνησμού κυρίως στα κάτω άκρα.
Οι ενοχλήσεις είναι πιο συχνές λίγο πριν τον ύπνο αλλά και σε καταστάσεις που υπάρχει ακινητοποίηση των άκρων όπως πχ στο γραφείο, σε θεατές στο θέατρο κλπ.
Όταν τα ενοχλήματα είναι σποραδικά και σπάνια συνήθως αποδίδονται σε κούραση και νευρικότητα αλλά μπορεί να γίνουν έντονα έως ανυπόφορα και πολύ συχνά έως και καθημερινά. Τότε μπορεί να επηρεαστεί η ποιότητα του ύπνου του ασθενή να παρουσιάσει κόπωση υπνηλία και διαταραχή συγκέντρωσης τις ώρες της ημέρας και γενικά να χειροτερέψει η ποιότητα ζωής του.
Οι ασθενείς πρέπει να επισκεφθούν Νευρολόγο ώστε να αποκλειστούν σοβαρές υποκείμενες παθήσεις, να δοθούν συμβουλές και να προταθεί φαρμακευτική αγωγή. Υπάρχουν αρκετές φαρμακευτικές θεραπείες και επιλέγονται με βάση τα ειδικά χαρακτηριστικά του κάθε ασθενή ώστε να επιτευχθεί άμεσο αποτέλεσμα στον έλεγχο του συνδρόμου.
Πολλαπλή Σκλήρυνση – η “πορεία μιας νόσου”
Η Πολλαπλή Σκλήρυνση ή Σκλήρυνση κατά πλάκας είναι αυτοάνοση πάθηση του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος γνωστή τουλάχιστον από τον 16ο αιώνα.
Τα πέτρινα χρόνια
Η πολλαπλή σκλήρυνση σαν ξεχωριστή πάθηση περιγράφηκε το 1868 από τον πρωτοπόρο γάλλο νευρολόγο Charcot αλλά υπήρχαν μεμονωμένες αναφορές συμπτωμάτων και σε πρωθύστερα χρόνια ακόμη και αιώνες πριν, που αργότερα αποδόθηκαν σ’ αυτήν. Για πολλά χρόνια η διάγνωση και η παρακολούθηση βασιζόταν μόνο στην κλινική παρατήρηση.